Phát triển nghề Công tác xã hội ở Việt Nam - Cơ hội trợ giúp nhiều đối tượng yếu thế trong xã hội   (25/03/2010 )

 

“…Nghề Công tác xã hội phát triển sẽ mở ra cơ hội trợ giúp tới nhiều đối tượng yếu thế trong xã hội như người nghèo, người bị nhiễm HIV/AIDS, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, người khuyết tật, đối tượng bị nạn bạo hành gia đình…giúp họ giải quyết các khó khăn, từng bước tự vươn lên trong cuộc sống. Đề án Phát triển nghề Công tác xã hội cũng sẽ tập trung đào tạo một đội ngũ cán bộ, nhân viên, cộng tác viên công tác xã hội chuyên nghiệp, xây dựng mạng lưới các tổ chức cung cấp các dịch vụ trợ giúp xã hội…” Ông Nguyễn Văn Hồi, Phó Cục trưởng Cục Bảo trợ Xã hội (Bộ LĐ-TB&XH) khẳng định trong cuộc trao đổi với Báo LĐ&XH về Đề án Phát triển nghề Công tác xã hội ở Việt Nam.

 

abc*So với hệ thống bảo trợ xã hội hiện nay, nghề Công tác xã hội có điểm khác biệt thế nào, thưa ông?
- Nghề công tác xã hội(CTXH) chuyên nghiệp có vai trò giải quyết hài hoà mối quan hệ giữa con người với con người trong xã hội, góp phần hạn chế phát sinh các vấn đề xã hội bức xúc, góp phần xây dựng xã hội công bằng, hạnh phúc cho mọi người dân. Nghề CTXH nhấn mạnh đến yếu tố: Đây là các hoạt động trợ giúp, chứ không  phải bao cấp, bởi nếu bao cấp sẽ tạo tâm lý ỷ lại trông chờ thụ động vào các chính sách trợ giúp từ Nhà nước, cộng đồng.
Chính vì lẽ đó, trong quá trình xây dựng Đề án, chúng tôi chú trọng nghiên cứu, thiết kế một mạng lưới trợ giúp linh hoạt, để các đối tượng tiếp cận dễ dàng khi có nhu cầu. Các nhân viên công tác xã hội tiếp nhận yêu cầu của đối tượng, lắng nghe, tìm ra các hướng tư vấn, trợ giúp cụ thể cho đối tượng trong một thời gian nhất định. Chính vì vậy, tôi tin tưởng khi nghề CTXH phát triển sẽ khắc phục được một bộ phận đối tượng ỷ lại vào chính sách, trợ giúp các đối tượng chủ động vươn lên, vượt qua khó khăn trong cuộc sống, hoà nhập cộng đồng; thay đổi cách thức tổ chức, thực hiện các chính sách an sinh xã hội, phúc lợi xã hội của Nhà nước; các đối tượng nhận và sử dụng các dịch vụ trợ giúp xã hội căn một cách chủ động, không thụ động trông chờ vào chính sách.
*Được biết, tại hội thảo Quốc gia Phát triển nghề CTXH tổ chức tại TP. Đà Nẵng đầu tháng 11/2009 nhận được sự đồng thuận, cam kết ủng hộ từ nhiều tổ chức quốc tế?
 - Đúng vậy. Tại hội thảo Phát triển nghề Công tác xã hội tổ chức tại TP. Đà Nẵng, có 10 tổ chức quốc tế ký cam kết hỗ trợ các Bộ, ngành, địa phương của Việt Nam phát triển nghề CTXH. Trước đó, trong quá trình xây dựng Đề án chúng tôi cũng nhận được sự cộng tác, giúp đỡ của một số tổ chức quốc tế về mặt kỹ thuật để hoàn thiện Đề án. Sau hội thảo tại TP. Đà Nẵng, đã có thêm khoảng 10 nhà tài trợ quan tâm, tìm hiểu để hỗ trợ phát triển Nghề CTXH giai đoạn 2010-2014. Hiện, chúng tôi đang cùng các nhà tài trợ thảo luận các khung kỹ thuật hỗ trợ, để trình Lãnh đạo Bộ xem xét, phê duyệt ngay sau khi Đề án phát triển Nghề CTXH được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
*Cụ thể, hướng trợ giúp của các tổ chức quốc tế hỗ trợ như thế nào thưa ông?
- Hướng trợ giúp từ các tổ chức quốc tế khá đa dạng, theo từng lĩnh vực chuyên môn mà họ có kinh nghiệm. Có hoạt động hỗ trợ cho các Bộ, ngành, đoàn thể, có hoạt động hỗ trợ triển khai tại các địa phương. Ví dụ: Tổ chức Dân số Liên hợp quốc (UNPA) có thế mạnh trong lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ-sinh sản, trợ giúp người cao tuổi thì chúng tôi đề nghị họ hỗ trợ các lĩnh vực đó; tổ chức USAID (Mỹ) quan tâm hỗ trợ phát triển dịch vụ công tác xã hội lĩnh vực chăm sóc người khuyết tật, trợ giúp người nhiễm HIV/AIDS; Quĩ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Liên minh Tổ chức Cứu trợ trẻ em ( Save the Children) quan tâm trợ giúp nâng cao năng lực cán bộ, nhân viên, công tác xã hội trong lĩnh vực chăm sóc bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
Đại sứ quán Ailen tại Việt Nam quan tâm phát triển các dịch vụ chăm sóc người khuyết tật; trợ giúp đào tạo đội ngũ cán bộ, nhân viên CTXH, cũng như đa dạng các  loại hình dịch vụ trợ giúp xã hội… Một tổ chức phi chính phủ quốc tế đã có nhiều năm hỗ trợ Việt Nam trong lĩnh vực y tế và phúc lợi xã hội, từng giúp chúng tôi trong quá trình hoàn thiện Đề án phát triển nghề CTXH, đó là Tổ chức Atlantic Philanthropies cũng đang có dự định trợ giúp Việt Nam nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, nhân viên CTXH, phát triển chính sách, pháp luật phát triển hệ thống nghề CTXH, và phát triển các mô hình cung cấp dịch vụ CTXH tại cộng đồng.
*Công tác xã hội-một nghề khá mới mẻ ở nước ta. Vậy, việc đào tạo và chuẩn hoá đội ngũ nhân viên hoạt động nghề CTXH, cũng như làm thế nào để khi Đề án  ban hành, được người dân và cộng đồng xã hội đón nhận, thưa ông?
- Trên thế giới, nghề CTXH đã có quá trình phát triển gần 100 năm, nhưng ở nước ta lại là mới. Năm 2004, mã đào tạo nghề này mới được Bộ Giáo dục & Đào tạo đưa vào hệ thống đào tạo, hiện có gần 40 trường CĐ, ĐH trong cả nước triển khai tuyển sinh khoảng  2000 sinh viên chuyên ngành CTXH. Là một nghề mới, do vậy, truyền thông, nâng cao nhận thức về nghề CTXH được chúng tôi xác định rất quan trọng, là 1 trong 4 hợp phần chính của Đề án. Bên cạnh đó, đề từng bước chuẩn hoá nghề CTXH, chúng tôi có kế hoạch tập huấn, đào tạo và đào tạo lại  đội ngũ cán bộ xã hội đang công tác tại các cơ sở  bảo trợ xã hội, các cơ sở trợ giúp khác và đội ngũ cán bộ văn hoá - xã hội xã phường toàn quốc.
 Theo khảo sát, điều tra của chúng tôi, hiện có khoảng 35 nghìn nhân viên đang làm các công việc của nhân viên CTXH tại các loại hình cơ sở trợ giúp xã hội, các xã, phường, thị trấn, đa phần chưa được đào tạo đúng ngành nghề, hoặc trái ngành, trái nghề. Do vậy, việc đào tạo chuẩn hoá họ sẽ theo các loại hình trình độ trung cấp, cao đẳng, hoặc  đại học CTXH… Việc đào tạo lại đội ngũ này tôi nghĩ cũng rất thuận bởi đề án có mục tiêu phải chuẩn hoá, đào tạo lại đội ngũ này. Sau khi được đào tạo, họ không chỉ làm tốt hơn nghề nghiệp họ đang làm, mà còn giúp tuyên truyền để xã hội hiểu và ủng hộ phát triển nghề CTXH.
* Trân trọng cảm ơn ông.
Một số nội dung trọng tâm của Đề án Phát triển Nghề Công tác xã hội, giai đoạn 2010-2020
* Giai đoạn 2010-2015: + Xây dựng và ban hành mã ngạch, chức danh và tiêu chuẩn nghiệp vụ các ngạch viên chức CTXH; nghiên cứu, áp dụng ngạch, bậc lương đối với các ngạch viên chức CTXH.
+ Bố trí, sắp xếp lại và tăng số cán bộ, nhân viên và cộng tác viên CTXH từ 35.230 người lên 40.000 người. Mỗi xã, phường, thị trấn có ít nhất 1 đến 2 cán bộ, nhân viên CTXH thuộc chức danh không chuyên trách hoặc cộng tác viên hưởng mức phụ cấp hàng tháng bằng mức lương tối thiểu chung do Chính phủ qui định.
+ Xây dựng 20 mô hình thí điểm Trung tâm cung cấp dịch vụ CTXH để trợ giúp ác đối tượng.
+ Đào tạo, đào tạo lại và tập huấn cho 50% số cán bộ, nhân viên và cộng tác viên CTXH đang làm việc tại các xã, phường, thị trấn…
* Giai đoạn 2016-2020: + Số cán bộ, nhân viên và cộng tác viên CTXH ở các cấp tăng từ 40.000 lên 60.000 người; Hỗ trợ 70 mô hình điểm và nhân rộng mô hình Trung tâm cung cấp dịch vụ CTXH.
+ Xã hội hoá các hoạt động CTXH theo hướng khuyến khích các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia cung cấp dịch vụ đối với các đối tượng xã hội…
*Nguồn: Đề án Phát triển Nghề Công tác xã hội ở Việt Nam

                                                                               Thanh Phúc(thực hiện)